Het Modderbos.

 

In het modderbos wordt het licht geboren uit water. Niet uit de hemel, maar uit het glinsteren van druppels die zich verzamelen aan de randen van bladeren, als kleine altaren van vocht. Het bos is doorweekt, maar niet zwaar - het draagt zijn natheid als een geheim dat het alleen in nevels onthult.

In het Modderbos ademt de aarde zwaar. Elke stap zakt een fractie dieper weg, alsof de grond je wil vasthouden, je wil herinneren aan iets wat je ooit hebt achtergelaten. Het bos is doorweekt tot in zijn wortels; de bomen staan als donkere wachters in een wereld die zacht is geworden, poreus en ontvankelijk voor alles wat druppelt en wegvloeit.

De lucht hangt laag, een vochtige sluier die het licht breekt in matte glinsteringen. Hier glijdt de dag niet voorbij - hij druipt. Van tak naar tak, van blad naar blad, tot hij als een dunne stroom langs de schors naar beneden loopt en zich mengt met het eeuwige slurpen van de modder. Het pad is geen pad meer, maar een herinnering aan richting. Je voeten verdwijnen in een traag zuigende mond, een oergeluid dat klinkt alsof het doorweekte bos je naam scandeert. En soms, wanneer de wind even stilvalt, lijkt het alsof het hele Modderbos ademt in één donkere cadans - een hartslag van water, aarde en tijd.

Het licht zelf wordt hier geboren uit water. Niet uit de hemel, maar uit de glinstering van druppels die zich verzamelen aan de randen van bladeren, als kleine altaren van vocht. Het bos draagt zijn natheid als een geheim dat het slechts aan de stilte toevertrouwt. De aarde zuigt zacht aan je voeten, alsof ze wil weten wie je bent voordat je verder mag. Elke stap is een vraag. Elke afdruk een antwoord dat meteen weer wordt opgenomen in het drassige geheel, alsof het bos je wil leren dat niets werkelijk bezitbaar is - zelfs je eigen spoor niet.

De bomen staan niet willekeurig maar alsof ze ooit samen iets hebben aanschouwd dat hen voorgoed  heeft verbonden. Hun stammen zijn donker en glanzend, als de huid van een zwetend nijlpaard. Soms lijken ze te bewegen, haast onmerkbaar, in een ritme dat niet van deze wereld is - een ademhaling die je pas hoort wanneer je zelf stil genoeg bent geworden. 

Het water dat overal sijpelt, draagt stemmen. Geen woorden, maar klanken die doen denken aan herinneringen die ouder zijn dan jezelf. Een oeroude melodie van soppige aarde, mos dat zich aan schors hecht en wortels die elkaar ondergronds raken. Het is alsof het bos je uitnodigt te luisteren naar wat onder de tijd verborgen ligt: naar dat wat niet vergaat, maar steeds opnieuw een andere vorm aanneemt.

Hier wordt alles zachter: de grens tussen boom en schaduw, tussen grond en water, tussen jou en het bos. Alsof het Modderbos je langzaam herschrijft, je contouren vervaagt, je terugbrengt tot iets eenvoudigs en oeroud - een mens die luistert naar het natte fluisteren van de wereld. 

Wanneer je stilstaat, midden in dat vochtige hart, voel je hoe de grenzen verder oplossen. Tussen jou en de bomen. Tussen water en lucht. Tussen het moment en alles wat eraan voorafging. Alsof het bos je niet alleen omhult, maar je herinnert aan een verbondenheid die ouder is dan herinnering zelf. Een plek waar je nooit eerder was, maar die je toch herkent. Een plek waar de aarde je naam niet uitspreekt, maar zingt in je verwondering.

Wanneer je uiteindelijk omkijkt, zie je dat je spoor al lang is verdwenen. Het bos bewaart niets. Het neemt alleen op draagt alles verder, dieper, naar een plaats waar modder en stilte samenvallen - waar ook jij langzaam deel van wordt.

En even lijkt het alsof niet jij het bos hebt doorkruist, maar het bos, zwijgend en geduldig, door jou heen is gegaan.

J.J.v.Verre.

Dit essay ontstond uit een moment tijdens een recente vakantie op Zanzibar. In een tropisch bos brak onverwacht een moessonregen los. Binnen enkele minuten waren de zandpaden veranderd in modderstromen en waadden we door een landschap dat eerder op een moeras dan op een wandelpad leek. Elke stap zonk weg in de zuigende aarde, terwijl mijn schoeisel nog hardnekkig bleef geloven in zon en droogte.

Plaknacht.

 

Onder het koele maanlicht vervaagt de grens tussen lichaam, droom en herinnering, terwijl een slapende gestalte oplost in zweet, mist en stilte. Verspreide woorden, een gebroken spiegel en een splijtende vloer verbeelden een identiteit die haar vaste vorm heeft verloren.

In een plaknacht werd mijn stelling ontkracht:

dat mijn ziel een vaste vorm bewaart,

want ik voelde mij oneindig nat

tussen laken en kussensloop, vergaard

uit zweet en maan. En ergens zacht

kraakte het hout, alsof het wist

van een grens waarvan ik altijd dacht

dat zij bestond - maar nu vermist.

Mijn hand was niet de hand van gister,

mijn adem rook naar verre mist,

mijn huid herkende haar eigen naam niet meer.

En alles wat ik dacht te weten

lag op de vloer: verwrongen, ongewist.

J.J.v.Verre.

Echo van een ongeboren vogel.

 

Het schilderij Echo van een ongeboren vogel van Mieke van Ameijde (Acryl op papier) verwijst met zijn titel naar een aanwezigheid die nog geen vorm heeft gevonden, maar zich al laat voelen als een trilling in de lucht. Het suggereert een beweging die voorafgaat aan geboorte - een vleugel die nog niet is uitgeslagen maar wel al een spoor achterlaat in het innerlijk van de kijker. Het werk is geen voorstelling maar een resonantie: een herinnering aan iets dat nog moet ontstaan, een glimp van een mogelijkheid die zich in kleur en lijn heeft vastgezet. In die echo klinkt zowel kwetsbaarheid als kracht; het werk ademt in de ruimte tussen wat zichtbaar is en wat zich nog niet heeft uitgesproken.

Dit schilderij laat zich lezen als een spanningsveld tussen vorm en ontbinding, tussen herkenning en abstractie - alsof de werkelijkheid zelf even in beweging is gezet en nog niet heeft besloten welke gedaante zij wil aannemen. De vogelachtige vormen suggereren leven, richting, misschien zelfs vlucht, maar ze zijn tegelijk gefragmenteerd, overlappend, bijna in strijd met zichzelf.

Het schilderij ontvouwt zich als een spanningsveld tussen vorm en ontbinding, tussen herkenning en abstractie - alsof de werkelijkheid zelf even aarzelde en in die aarzeling zichtbaar werd. De vogelachtige contouren suggereren leven, richting en misschien vlucht, maar tegelijk zijn ze gefragmenteerd en overlappend, bijna in strijd met zichzelf. Ze lijken op te stijgen én terug te vallen, gevangen in een beweging die niet naar een bestemming wijst maar naar een innerlijke trilling, een zoeken dat ouder is dan richting. 

De kleuren botsen en omarmen elkaar: het geel dringt naar voren als een lichtkern, het blauw ademt als een koel tegenwicht, terwijl rood en zwart als onderstromen fluisteren dat elke vorm zijn oorsprong draagt in iets rauws, iets ongetemds. De penseelstreken zijn krachtig, direct en impulsief - geen beschrijving maar een gebaar dat zich niet laat temmen door logica of contour. Zo krijgt het werk een ritmische energie: het beweegt, het duwt en het trekt. De vogelmotieven, vaak symbolen van vrijheid,  lijken hier gevangen in een moment van transformatie: niet opstijgend maar zoekend naar een nieuwe gedaante.

Het geheel voelt als een herinnering aan beweging, aan een vlucht die nog niet heeft plaatsgevonden, aan een spanning tussen vrijheid en vorm die in elk levend wezen sluimert. Misschien wil het schilderij daarom niet alleen gezien, maar ook gelezen worden - niet als een verhaal, maar als een ademhaling, een echo van een innerlijke verschuiving die zich in kleur en lijn heeft vastgezet voordat zij kon verdwijnen.

J.J.v.Verre.

Noodlot.

 

Een mysterieuze vrouw gehuld in een sterrenmantel weeft een gloeiende draad die zich verbindt met een web van tijd en gebeurtenissen. In haar hand rust een zandloper, terwijl de schemering het landschap om haar heen in gouden en blauwe stilte hult.

In de avond van het leven

wanneer het licht zachter valt

en de dag zijn scherpte verliest,

tekent het noodlot zijn schaduw.

Niet als een dreiging, maar als vorm

die eindelijk zichtbaar wordt.

Het spreekt niet in bevelen,

maar in verbanden.

In de stille ordening

van wat ons overkwam,

wat wij dachten te kiezen

en ons allang had gekozen.

Als een patroon dat zich pas weeft

wanneer de draad al is gelegd.

Wij lopen vooruit,

maar het noodlot kijkt achterom.

Leest de lijnen die wij niet zien,

maar die al in ons besloten liggen

Ooit noemde men het een wet,

een kosmische bedding

waarin zelfs goden hun plaats kenden.

Waar de tijd zich omdraait:

namen als oorzaak, toeval, samenloop.

Maar de naam verandert de schaduw niet.

J.J.v.Verre.

Wanneer zielen elkaar herinneren.

 

                        Het herkennen van jezelf in het hart van de ander.

       Geschilderd door Mieke van Ameijde in 2004, Acryl op papier.

In dit schilderij lijkt de wereld teruggebracht tot twee figuren die niet zozeer lichamen zijn, maar gestolde bewegingen van ziel tot ziel. Ze staan tegenover elkaar als wezens die elkaar al langer kennen dan één leven kan bevatten, alsof hun vormen slecht tijdelijke omhulsels zijn van een ontmoeting die zich door de tijd heen blijft herhalen. De vrouw rijkt haar hart aan, niet als offer en niet als een gebaar van verlies, maar als een stille erkenning van wie zij is en wat zij draagt. Het hart dat zij vasthoudt lijkt niet uit organisch materiaal te bestaan, maar uit licht, herinnering en kwetsbaarheid, een spirituele kern die niet alleen klopt, maar ook resoneert.

De ander ontvangt het met een behoedzaamheid die doet vermoeden dat liefde nooit een bezit is. Zijn of haar gestalte lijkt androgyn, alsof het schilderij wil zeggen dat liefde zich niet laat begrenzen door rolpatronen, lichamen of tijd. Misschien was deze geliefde ooit een vrouw, misschien ooit een man, misschien wel iets daartussenin; maar hier, in dit moment, is dat allemaal niet van belang. Liefde als energie, als kracht die niet claimt, maar uitnodigt. Een ontmoeting waarin identiteit vloeibaar wordt, niet omdat die verdwijnt, maar omdat ze zich durft te openen. Wat telt is de beweging tussen hen, de stille stroom van geven en ontvangen die hen verbindt voorbij de grenzen ven één leven.

De achtergrond, zacht en tijdloos, lijkt te ademen in groenen en witten, alsof de wereld even ophoudt te bestaan, wanneer liefde zich in haar getranscendeerde versie aan ons toont. Het is een ruimte zonder verleden of toekomst, een plek waar alleen de uitwisseling zelf betekenis heeft. Een ruimte die toegang geeft aan ons universele verlangen: dat liefde ons optilt uit de tijdelijkheid en ons even laat rusten in iets dat groter is dan wijzelf. En zo wordt dit schilderij een meditatie op nabijheid: het toont hoe een hart pas bestaat wanneer het wordt gedeeld, en hoe twee zielen elkaar soms herkennen in een toevallige vorm die toch een verbondenheid draagt die niet uit behoefte komt, maar uit iets dat ouder is dan verlangen, een dieper weten. Alsof deze twee wezens elkaar niet vinden, maar terugkeren naar een overlappend bewustzijn dat hen voorafgaat. En terwijl hun handen elkaar bijna raken, lijkt het alsof één stille waarheid tussen hen oplicht: dat liefde soms niet anders is dan het herkennen van jezelf in het hart dat je aan de ander geeft. Het hart dat zich verlicht in het eenvoudige wonder dat iemand het wil dragen zonder het ooit te bezitten. En in die beweging herkent de ander een spirituele energie die als een stille stroom tussen hen blijft bewegen, zelfs wanneer woorden tekortschieten. Soms lijkt het alsof de ruimte tussen hen meer vertelt dan hun gebaren ooit kunnen uitdrukken. In die kleine afstand, dat ademloze niemandsland, ontstaat een soort heilige stilte waarin alles dat onuitgesproken blijft toch wordt verstaan. Het is de plek waar verlangen niet duwt, maar geduldig wacht; waar nabijheid niet wordt gezocht, maar als vanzelf oplicht.

Misschien is dat wel de ware kracht van dit moment: dat het niet probeert te overtuigen, niet probeert te bezitten, maar eenvoudigweg zonder iets te willen bestaat. Een ontmoeting die zichzelf draagt, zonder haast, zonder angst, zonder de drang om iets anders te worden dan wat ze al is. Hier, in deze zachte uitwisseling, lijkt liefde niet langer een gevoel, maar een staat van zijn, een licht dat zich niet opdringt, maar toch alles verheldert wat het raakt. Dit schilderij is een stille getuige van wat liefde kan zijn wanneer ze niets hoeft, alleen een ademtocht van licht, gedragen door eenvoud.

J.J.v.Verre.

Vrede in blauwe stilte.

 

Schilderij getiteld: Vrede in blauwe stilte, Mieke van Ameijde, Acryl op linnen, 60x80 cm.

Ik probeer met dit essay een prozaïsch verslag te maken van een schilderij waar ik een speciaal gevoel bij heb. Mieke heeft dit in 2001 intuïtief geschilderd. 

Het blauwwitte doek dat ons Mieke heeft geschilderd ademt een stille, bijna meditatieve spanning, alsof twee werelden elkaar raken zonder elkaar werkelijk te verstoren. In de zachte wisselwerking tussen blauw en wit ontstaat een ruimte die niet zozeer een plek is, maar een gemoedstoestand. De vogel, met zijn gespreide vleugels en zijn vloeiende, bijna muzikale lijnen, lijkt niet te vliegen maar te ontstaan, als een gedachte die zich losmaakt uit de diepte van een innerlijk landschap. Het humane gelaat, met gesloten ogen en een contour die nauwelijks meer is dan een suggestie, vormt het ankerpunt van deze wereld. Het is een gezicht dat niet kijkt, maar voelt en de expressie van dit voelen is heel sterk. Het voelende gelaat observeert niet, maar laat toe. De sereniteit van de gesloten ogen contrasteert met de beweging van de vogel, waardoor een subtiel spel ontstaat tussen rust en dynamiek, tussen het innerlijke en het uiterlijke, tussen droom en ontwaken.

In de vogelvorm zit iets dat doet denken aan een hoofdje, klein en rond, bijna verscholen in de beweging van de vleugel. Het is alsof deze vogel niet alleen een dierlijke gestalte heeft, maar ook een subtiel menselijk of spiritueel aspect met zich meedraagt. Wanneer je dat kleine hoofdje eenmaal ziet, verandert de betekenis van het schilderij. De vogel wordt dan niet alleen een symbool van vrijheid of beweging, maar ook drager van bewustzijn. Het is alsof er een tweede aanwezigheid in het werk zit, een stille passagier die meevliegt, meekijkt of misschien zelfs de innerlijke stem van de figuur met de gesloten ogen vertegenwoordigt. Het kan ook suggereren dat de vogel niet losstaat van de mensfiguur, maar een deel van haar is. Een soort innerlijk wezen, een gedachte, een liefdevolle herinnering of een beschermende kracht. Dat verborgen, kleine hoofdje maakt de vogel minder abstract en meer figuratief, alsof het een eigen identiteit heeft binnen het schilderij.

Een vrouwelijk gezicht verschijnt uit de zee van blauw, als een droom. De keuze van een beperkt palet versterkt dit effect. Blauw, in al zijn schakeringen, draagt een eeuwenoude symboliek van verdriet of melancholie, diepte, innerlijke stilte, oneindigheid, rust en spiritualiteit. Het is de kleur van de lucht, van water dat gedachten weerspiegelt, van afstand en verlangen. Wit brengt licht binnen, maar geen fel licht; eerder het soort licht dat door een dun gordijn valt, wat je als getemperd licht zou kunnen benoemen, zacht en vergevingsgezind. Samen creëren ze een sfeer waarin de grens tussen vorm en gevoel vervaagt. De penseelstreken zijn zichtbaar, soms haast impulsief, alsof Mieke niet schildert om te definiëren maar om te laten ontstaan, niet om te beheersen, maar om te bevrijden. Haar werk lijkt zeker niet te streven naar perfectie, maar naar echtheid, naar een moment waarin iets essentieels zich toont zonder zich volledig prijs te geven. Het doek voelt daardoor niet bedacht, maar intuïtief geboren, als een moment waarin iets innerlijks wordt losgelaten in de buitenwereld.

De relatie tussen de vogel en het gezicht is misschien wel het meest intrigerende element. Ze lijken niet los van elkaar te bestaan. De vogel zou een herinnering kunnen zijn, een verlangen, een gedachte die vleugels krijgt. Even goed kan hij een symbool zijn van vrijheid die nog niet is bereikt, of juist van vrijheid die van binnenuit groeit. Het kleine gezichtje in de vogel, roept de suggestie van een innerlijke dialoog op. Misschien is de vogel een herinnering die nog een stem zoekt, of een beschermende kracht die zich voorzichtig toont. Mogelijk is het een deel van de mensfiguur dat zich losmaakt, een gedachte die vleugels krijgt, een verlangen dat vorm aanneemt. Maar het schilderij dwingt geen interpretatie af, nee het nodigt uit tot kijken en opnieuw kijken, tot het toelaten van wat zich aandient zonder het meteen te willen begrijpen. Het vraagt om resonantie.

Het gezicht, zo stil en gesloten, lijkt dit alles te dragen zonder het te benoemen. Het is een stilte die niet leeg is, maar vol van ingehouden emoties. Een stilte waarin iets broeit, iets dat zich nog niet met taal heeft kunnen verbinden. De vogel fungeert dan misschien als eerste klank van die taal, een ingehouden beweging die zijn stilte niet verbreekt maar verdiept.

Ook de eenvoudige signatuur "Mieke ", geeft het geheel een persoonlijke, bijna intieme lading. Het voelt alsof de schilderes zich niet verschuilt achter een kunstzinnig masker, maar vanuit een oprechte innerlijke beweging heeft gewerkt. Het geheel krijgt daardoor de kwaliteit van een intuïtief verhaal, dat niet geheel verteld hoeft te worden om betekenisvol te zijn.

In de combinatie van stilte en beweging, van het gesloten gezicht en de vogel met zijn verborgen hoofdje, ontstaat een beeld dat blijft hangen, dat zich geleidelijk ontvouwt en dat mij uitnodigt om eigen gedachten en gevoelens in de open ruimte van het doek te laten meebewegen. Het blijft voor mij een boeiend werk, waar ik vaak naar kijk. Het fluistert soms mijn naam, zacht resonerend en onverklaarbaar.

J.J.v.Verre.

Moeder.

 

                                                 Mijn moeders sjaal

plots was de geur uit jouw sjaal verdwenen

die lange tijd mijn herinneringen fris hield

alsof de tijd zijn vingers had gesloten

rond wat ik nooit verliezen wilde

ik drukte de wol tegen mijn gezicht

zocht naar een spoor van jou

maar vond alleen de leegte die achterblijft

wanneer een hart te lang moet missen

toch draag ik jou, moeder

in elke adem die ik onbewust kies

in elke dag die zich ontvouwt

in jouw liefdevolle zachtheid

en toch, soms heel even

wanneer de wind mijn haren verwaait

meen ik je weer te proeven

niet in de stof, maar in mij

J.J.v.Verre